Dünya Bor Rezervin % 72’sini Varlık Fonu Ne Yapacak ?

0
58

Ülkemizin  elinde kalan gözde kamu kurumları  kurulan varlık fonuna devredildi. Hükümet kanadından yapılan açıklamalara göre dünya da  bir çok ülkede varlık fonu varmış. Yapılan bu açıklama doğru hiç sözümüz yok lakin açıklama eksik. Bu durumu isterseniz biraz açalım;

Varlık fonu 1953’den itibaren dünya da  50 den fazla  ülkede uygulanıyor.  ABD, Çin, Japonya,  Katar, Norveç, Kuveyt, Suudi Arabistan vb ülkeler.

Norveç Emeklilik Fonun 2016 başındaki toplam portföy değeri  800 milyar USD üzerinde ve Norveç’in petrol satışından kalan paralarla oluşuyor. 70 ülkede yatırım yapıyor.

Abu Dhabi Yatırım Kurumu; 792 milyar dolar. Orta Doğu’nun en büyüğü. Ülkede bütçe fazlasının yüzde 70’i bu fona aktarılıyor.

Çin Yatırım Şirketi; 813 milyar dolar. Çin Devleti’nin yabancı para rezervleri bu fonda işletiliyor.

Görüldüğü gibi bu fonlar bütçe fazlasından oluşuyor. Peki bütçe fazlası olan bir ülke ne yapar? Ya harcamaları arttırır, ya vergileri düşürür, yada bir fon kurarak bütçe fazlasını fona aktarır. Yukarıda ki örneklerde bunun sonucu.

Gelelim Denetimine;

Avrupa Birliği (AB) merkezli fonların yönetiminde bürokratların yanı sıra özel sektör ve sendikalar gibi toplumun değişik kesimlerinden temsilciler yer alıyor. AB’deki ulusal varlık fonlarının  tüm faaliyetleri parlamento denetimine tabi kılınmış durumda.

Başta Körfez ülkeleri olmak üzere Ortadoğu’da ise ulusal varlık fonları, iktidarı elinde bulunduran yönetici aile ve çevresi tarafından yönetiliyor. Şeffaflıktan uzak olan bu fonların parlamento ve kamu tarafından denetimi söz konusu değil.

Afrika’daki ulusal varlık fonları da şeffaflık ve hesap verebilirlik konusunda yetersiz olduğu için eleştiriliyor. 

Türkiye’de asıl denetim raporu başbakanın atayacağı üç kişilik bir denetçiler grubu tarafından hazırlanacak. Parlamento denetimi ise sadece bu atanmış denetçilerin hazırladığı mali raporların başbakanlık tarafından gönderilen rapor üzerinden yapılabilecek. Bu açıklama olsa bile denetim bizde bir muamma olacak gibi görünüyor.

Varlık fonu uyması gereken tüm yasalardan muaf olacak. Hiçbir yasaya uyma zorunluluğu olmadığı gibi gelir, kurumlar, emlak ve faaliyetleri sonucunda KDV den muaf olacaklar.

Sayıştay denetimi olmayan bir fonun ne kadar halka şefaff olması beklenir? Bu soru ister istemez aklımıza bu fonun farklı amaçlar için kullanacağı düşüncesini getiriyor.

  • Bu şirketlerin fona devredilmesiyle vergi gelirlerinde düşüş olacak.
  • Kredi bulma sıkıntısı acaba bu şirketler ipotek gösterilerek mi sağlanacak?
  • Bu şirketlerin gayri menkullerini hiçbir engel olmadan satmayı mı planlanıyorlar.
  • Bu varlık fonu için işin ehli değilde belirlenen beş danışmanla mı yönetilecek.
  • Yatırımlar üretime yönelik mi olacak? Ne kadar bir istihdam yaratacak?
  • Daha dün bir bu gün iki iken kaynak aktarımını Kanal İstanbul projesine yapmakla başladılar.
  • Acaba yer altı ve yer üstü kaynaklarını arama yetkisi uluslar arası sermayeye mi verilecek?

Maalesef bu sorular gerçekten endişelerimizin sonucudur. Tüm fonlar gibi içinin boşaltılması kaçınılmaz görünüyor.

 

Türkan Kebeci Şahin

turkankebeci@gmail.com

haberdeistanbul@gmail.com

 

 

CEVAP VER